Audyt fundacji rodzinnej – dlaczego warto zaplanować go do końca 2026 roku?
Fundacje rodzinne powstałe w 2023 roku zbliżają się do momentu, w którym pierwsza kontrola ich działalności staje się realnym obowiązkiem. Ustawa o fundacji rodzinnej przewiduje przeprowadzenie audytu co najmniej raz na cztery lata – co oznacza, że wiele fundacji powinna zaplanować tę usługę jeszcze w 2026 roku lub na początku 2027. Zarządy, które podejdą do tego z wyprzedzeniem, zyskują kontrolę nad terminem, wyborem niezależnego wykonawcy i jakością zgromadzonej dokumentacji.
Warto podkreślić, że audyt fundacji rodzinnej to usługa odrębna od badania sprawozdania finansowego. Każda z nich ma własną podstawę prawną, inny zakres i inne wymagania wobec wykonawcy. Zrozumienie tej różnicy jest pierwszym krokiem do właściwego zaplanowania obu procesów.
Dwie odrębne usługi – czym się różnią?
Audyt fundacji rodzinnej wynika z art. 77-81 ustawy o fundacji rodzinnej. Obejmuje ocenę zarządzania aktywami, zaciągania i spełniania zobowiązań oraz prawidłowości rozliczeń publicznoprawnych – w tym podatkowych. Wykonuje się go co najmniej raz na cztery lata, a wykonawcę – firmę audytorską lub zespół złożony z biegłego rewidenta, doradcy podatkowego oraz adwokata lub radcy prawnego – wyznacza zgromadzenie beneficjentów.
Badanie sprawozdania finansowego to z kolei usługa wynikająca z ustawy o rachunkowości. Obowiązek jej przeprowadzenia pojawia się, gdy fundacja spełnia określone progi – m.in. 50 pełnoetatowych pracowników, suma aktywów przekraczająca równowartość 3 125 000 EUR lub przychody powyżej 6 250 000 EUR. Jeśli sprawozdanie podlega obowiązkowemu badaniu, audyt fundacji przeprowadza się corocznie, przed zatwierdzeniem sprawozdania. Obie usługi muszą być realizowane przez niezależnych, odrębnych wykonawców.
Co obejmuje audyt fundacji rodzinnej?
Zakres audytu jest szeroki i dotyczy całokształtu działalności fundacji w badanym okresie. Audytor weryfikuje, czy mienie i inwestycje fundacji były wnoszone i wykorzystywane zgodnie z jej celem i statutem. Sprawdza, czy świadczenia wypłacano uprawnionym beneficjentom na podstawie właściwych uchwał i dokumentacji. Analizuje umowy, pożyczki i zabezpieczenia – kto je zatwierdził i czy transakcje przeprowadzono zgodnie z dozwolonym zakresem działalności.
Istotnym elementem jest ocena prawidłowości rozliczeń podatkowych – w tym CIT, PIT i ewentualnie VAT – oraz weryfikacja, czy decyzje organów fundacji były podejmowane przez właściwe osoby i odpowiednio udokumentowane. Raport z audytu przekazywany jest zarządowi, który przedstawia go radzie nadzorczej lub – jeśli jej nie ustanowiono – zgromadzeniu beneficjentów.
Dlaczego listopad i grudzień to właściwy moment?
Zarząd fundacji, który zdecyduje się na działanie jeszcze przed końcem 2026 roku, może ustalić własny termin audytu zamiast działać pod presją zbliżającego się ustawowego deadline’u. To czas na zebranie dokumentacji z pierwszych lat – aktów wniesienia mienia, uchwał organów, umów, dowodów świadczeń i rozliczeń podatkowych. Dokumenty te bywają rozproszone u różnych osób i odtworzenie ich po czasie jest trudniejsze.
Warto też z wyprzedzeniem sprawdzić niezależność kandydatów – wcześniejsze doradztwo, udział w decyzjach lub powiązania z fundacją mogą wykluczyć daną firmę z realizacji zlecenia. Rozmowa przed sezonem badań w 2027 roku pozwala zarezerwować termin u wybranego wykonawcy i realnie zaplanować budżet. Grudzień to dobry moment na uchwałę zgromadzenia beneficjentów w sprawie wyboru firmy audytorskiej.
GRUPA MAGNET – rozumiemy wartość biznesu
Magnet Audit realizuje audyty fundacji rodzinnych zgodnie z art. 77-81 ustawy o fundacji rodzinnej oraz badania sprawozdań finansowych. Przed przyjęciem zlecenia każdorazowo weryfikujemy niezależność. Pomożemy ustalić termin, ocenić zakres dokumentacji i zaplanować oba procesy. Zapytaj o audyt fundacji – zapytania@magnetaudit.eu lub odwiedź magnetaudit.eu